strona główna forum czat kontakt
 szukaj
strona główna
nasze stowarzyszenie
nowości
artykuły «
  starania
  - FF - rejestracja
  - FF - panel główny
  - Twój cykl
  - Modlitwa o macierzyństwo
  - Zaburzenia miesiączkowania
  - Zioła, witaminy...
  - Tarczyca i jej wpływ na Na...
  - PCOS- objawy, przyczyny
  - PCOS- leczenie
  - Hiperprolaktynemia
  ciąża
  dziecko
opowiadania
prezentacje
galeria
baza teleadresowa
baza leków
analizy
subskrypcja
forum
czat
członkowie stow.
kontakt

Tarczyca i jej wpływ na Nasze zdrowie

Tarczyca należy do największych gruczołów wydzielania dokrewnego. Jej znaczenie dla zdrowia każdego człowieka jest ogromne, niekiedy nawet nie zdajemy sobie sprawy jak wiele zależy od prawidłowego jej funkcjonowania.

Prawidłowy ciężar tarczycy u osób dorosłych wynosi od 15 do 30 g. Wpływ na rozrost i zwiększenie ukrwienia tarczycy wywiera przede wszystkim hormon tyreotropowy częściej znany pod skrótową nazwą TSH, wydzielany przez przysadkę. Hormon ten pobudza czynność tarczycy, dzięki czemu następuje wydzielanie dwóch innych, podstawowych dla tarczycy hormonów, tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3).

Choroby tarczycy należą obecnie do najczęściej występujących na świecie, można więc śmiało stwierdzić, iż są chorobami cywilizacyjnymi. Często zdarza się, że lekarze lekceważą początki choroby bazując jedynie na wynikach badań laboratoryjnych. Wprowadzenie testów na hormony tarczycy spowodowało, że chorzy przestali być leczeni według objawów. Jest to podstawowy błąd, który do dziś dnia pokutuje w wielu gabinetach lekarskich.

Choroby tarczycy

Niedoczynność tarczycy
Najczęściej występującą chorobą tarczycy jest niedoczynność. Polega ona na niedostatecznym wydzielaniu hormonów przez tarczycę i wystąpieniu zaburzeń ogólnoustrojowych spowodowanych ich niedoborem. Powodów takiego stanu może być wiele. Niedoczynność może być spowodowana np. uszkodzeniem lub zniszczeniem tkanki tarczycowej (tzw. niedoczynność tarczycy pierwotna) lub brakiem hormonu przysadkowego TSH (tzw. niedoczynność tarczycy wtórna).

Pierwotna niedoczynność tarczycy występuje dziesięciokrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn! Uszkodzenie lub zanik tarczycy spowodowane są najczęściej przewlekłym stanem zapalnym, napromieniowaniem tarczycy izotopem promieniotwórczym jodu, a także czasami operacją gruczołu lub naświetlaniem okolicy szyi promieniami rentgenowskimi.

Wtórna niedoczynność tarczycy jest następstwem braku wydzielania tyreotropiny (TSH) przez przysadkę. Powodem tego jest zwykle choroba przysadki lub rzadziej podwzgórza tzn. tkanki mózgu, która wydziela hormon pobudzający wydzielanie TSH.

Najczęściej występującymi objawami niedoczynności tarczycy są:
• spowolniona przemiana materii (tyjesz mimo, że niewiele jesz)
• niska temperatura ciała (powoduje to częste odczuwanie chłodu i złą tolerancje na zimno)
• wysokie stężenie cholesterolu we krwi
• skóra blada, zimna, sucha, szorstka i łuszcząca się
• obrzęki (szczególnie widoczne na twarzy)
• wypadanie włosów
• kruche i łamliwe paznokcie
• trudne gojenie się ran
• niedokrwistość
• zwolniona czynność serca, słabe tętno, kołatanie serca
• senność i ogólne osłabienie
• zaparcia
• ochrypły głos
• nerwowość
• zaburzenia miesiączkowania
• osłabienie słuchu, szum w uszach
• bóle mięśni i stawów
• depresja
• omdlenia i zawroty głowy
• bóle głowy (w tym migreny)
• zmniejszone libido
• obfite lub bardzo obfite krwawienia miesiączkowe

Ponadto niedoczynność tarczycy może przyczyniać się do nadciśnienia, chorób serca, cukrzycy, raka i ropniaka płuc, bezpłodności i chorób kobiecych oraz chorób skóry. Należy dodać, iż nie wszystkie te objawy pojawiają się u każdego człowieka. Niekiedy występuje ich tylko kilka.

Niedoczynność tarczycy jest najczęściej chorobą trwałą, która wymaga stałego leczenia. Polega ono na systematycznym podawaniu preparatu hormonu tarczycy – tyroksyny – w postaci soli sodowej. W Polsce do najczęściej stosowanych należą Eltroxin® i Euthyrox®. 

Leki należy przyjmować doustnie, na czczo, co najmniej godzinę przed jedzeniem, raz dziennie. Ważne: leczenia nie wolno samemu przerywać!! Ma to znaczenie zwłaszcza w ciąży! (szczegóły poniżej). Pamiętaj! W przypadku zażywania wapnia, żelaza lub witamin dla kobiet ciężarnych (tam też często znajdują się te pierwiastki) hormony tarczycy zażyj co najmniej dwie do trzech godzin przed ww. preparatami. W przeciwnym wypadku zmniejszy się znacznie absorpcja hormonów tarczycy do krwi, co w konsekwencji spowodować może obniżenie skuteczności leczenia. Kobiety przyjmujące estrogeny (np. Premarin®, pigułka antykoncepcyjna) mogą potrzebować więcej hormonów tarczycy. Insulina lub podobne leki doustne obniżające poziom glukozy również zmniejszają efektywność hormonów tarczycy. Leki obniżające cholesterol powinny być przyjmowane cztery do pięciu godzin po hormonach tarczycy.

Przy niedoczynności tarczycy wskazane jest spędzanie wypoczynku nad polskim morzem ze względu na dobroczynne działanie występującego tam jodu. Jednak nie należy korzystać z tężni, ani powstałych niedawno jaskiń jodowych, gdyż ten rodzaj jodu jest w przypadkach niedoczynności tarczycy wręcz szkodliwy.

 
Wole Hashimoto
Choroba ta nazywana od nazwiska lekarza, który ją opisał, często występuje łącznie z niedoczynnością tarczycy. Wole Hashimoto to, inaczej mówiąc, przewlekłe zapalenie tarczycy. Jego przyczyną jest zwykle autoimmunizacja prowadząca do autoagresji, w wyniku której następuje powolne niszczenie przez organizm własnych narządów. Mówiąc bardziej zrozumiale choroba ta polega na wytwarzaniu przez organizm przeciwciał, które zamiast niszczyć obce lub szkodliwe substancje (np. bakterie lub wirusy) atakują własne komórki, w tym przypadku komórki tarczycy. Takie przewlekłe zapalenie gruczołu tarczowego często prowadzi do niedoczynności tarczycy.

Rozpoznanie choroby Hashimoto opiera się przede wszystkim na wykryciu we krwi chorego zwiększonego miana przeciwciał przeciwtarczycowych. Badanie takie polega na zwykłym pobraniu krwi i ma za zadanie dostarczyć informacji o tym, czy u chorego występują przeciwciała, a jeśli tak to w jakiej ilości.

Leczenie choroby Hashimoto jest trudne i często mało skuteczne, choć zdarzają się przypadki samoistnego wygaśnięcia przeciwciał przeciwtarczycowych. W chorobie tej przeważnie stosuje się hormony tarczycy, zaś we wczesnej fazie można stosować również leki hamujące proces autoimmunizacji lub leki przeciwzapalne. Dobre efekty osiąga się również podając choremu lek homeopatyczny o nazwie Padma 28®.

 
Nadczynność tarczycy i choroba Gravesa-Basedova
W przeciwieństwie do niedoczynności, nadczynność tarczycy polega na nadmiernym wydzielaniu hormonów tarczycy. Nadczynność powodować może:

• choroba Gravesa-Basedova
• wole wieloguzkowe nadczynne
• autonomiczne nadczynne gruczolaki tarczycy

Choroba Gavesa-Basedova to zespół zmian chorobowych, wśród których dominuje nadczynność tarczycy. Choroba ta polega na wytwarzaniu przez organizm przeciwciał. W przeciwieństwie jednak do choroby Hashimoto, przeciwciała te nie niszczą tkanki tarczycowej, ale pobudzają rozrost i czynność tarczycy. Stąd najczęściej występującym w chorobie Gravesa-Basedova zaburzeniem jest nadczynność tarczycy.

Charakterystycznymi objawami nadczynności tarczycy i jednocześnie choroby Gravesa-Basedova są:

• pobudliwość nerwowa
• osłabienie
• spadek masy ciała, mimo dobrego łaknienia
• osłabienie
• zadyszka
• kołatanie serca
• nadmierna potliwość
• powiększenie tarczycy (wole)
• wytrzeszcz oczny
• drżenie rąk, czasem nóg
• biegunki
• skąpe krwawienia miesiączkowe
• wilgotne ręce
• migotanie przedsionków

Nadczynność tarczycy również jest chorobą przewlekłą. Leczenie choroby polega przede wszystkim na podawaniu leków hamujących czynność tarczycy (przeciwtarczycowych), leczeniu chirurgicznym, leczeniu promieniotwórczym jodem – 131. Dwie ostatnie metody to leczenie radykalne, które stosuje się w wyjątkowych przypadkach. Najczęściej stosowane leki przeciwtarczycowe to tiamazol (polski preparat występuje po nazwą Metizol®) oraz przetwór tiouracylu – metylotiouracyl (polski preparat Methylthiouracilum®). Pamiętaj! Samowolne przerywanie terapii bywa przyczyną nasilenia dolegliwości. Ważne!! Kobiety dotknięte chorobą Gravesa-Basedova powinny unikać ciąży do czasu całkowitego wyleczenia. Stosownie bowiem leków przeciwtarczycowych bywa niekorzystne dla rozwoju płodu.

Badania diagnostyczne tarczycy
W celu wykrycia i właściwego zdiagnozowania choroby tarczycy lekarze dysponują różnego rodzaju badaniami diagnostycznymi. Wśród nich wymienić można:

• ocenę budowy tarczycy uzyskaną badaniem fizycznym (oglądanie szyi, dotykanie szyi)
• badania rentgenowskie
• badanie ultrasonograficzne
• badania scyntygraficzne
• biopsja cienkoigłowa
• badania stężenia TSH i hormonów tarczycy w surowicy krwi

U zdrowego człowieka stężenia hormonów tarczycy zmieniają się wraz z rytmami biologicznymi, a wartość średnia znajduje się ok. połowy przedziału normy. Określenie stężenia T3 i T4 w postaci wolnej (tzw. FT3 i FT4) jest bardziej miarodajne niż określenie całkowitego stężenia T3 i T4. Zestawienie norm zawartości w surowicy krwi hormonów tarczycy w różnych jednostkach znajdziesz w dziale Norm badań labolatoryjnych.


Jako ciekawostkę można przytoczyć nowe normy TSH stosowane np. w USA:

TSH (mU/l)Diagnoza
>20 łagodna do silnej niedoczynność
4,5-20niedoczynność niskiego stopnia
 2,1-4,4norma, ale podejrzenie niedoczynności jeśli występują objawy lub wole
0,4-2,0norma
0,1-0,39szara strefa – zbadać FT4
<0,1nadczynność tarczycy lub niedoczynność przysadki
 

Wpływ tarczycy na płodność i ciążę
Prawidłowe funkcjonowanie gruczołu tarczycy ma ogromny wpływ na zdrowie kobiety i jej przyszłego potomstwa. Do szczególnie często występujących skutków chorób tarczycy, ważnych pod względem przyszłego macierzyństwa, zalicza się zanik owulacji, niemożność zagnieżdżenia się komórki jajowej, a także nieregularność miesiączkowania lub jego całkowity zanik. Choroby tarczycy powodują również skrócenie fazy lutealnej, co jak wiadomo prowadzi albo do niemożności zapłodnienia komórki jajowej, albo do bardzo wczesnego poronienia, które zwykle występuje w dniu spodziewanej miesiączki i często przechodzi niezauważalnie dla samej kobiety. Niedoczynność tarczycy może przyczyniać się do nadprodukcji prolaktyny. Powszechnie wiadomo, że zbyt duży poziom tego hormonu ma negatywne oddziaływanie na płodność kobiety.

Ale nie tylko kobiety mogą mieć problem z płodnością. Mężczyźni chorujący na nadczynność tarczycy mogą posiadać dużo słabsze lub mniej ruchliwe plemniki, w wyniku czego nie są one w stanie zapłodnić komórki jajowej kobiety.

W chorobach tarczycy równie często jak niepłodność mogą pojawiać problemy z nawracającymi poronieniami, zwłaszcza wczesnymi. Dotyczy to w dużej mierze kobiet chorujących na chorobę Hashimoto, u których ryzyko poronienia jest dużo wyższe niż u kobiet zupełnie zdrowych. Niekiedy wole Hashimoto może występować samodzielnie, czyli bez niedoczynności tarczycy. Często zdarza się, że lekarze po sprawdzeniu poziomu hormonów tarczycowych i stwierdzeniu, że są one prawidłowe, nie zlecają badań na potwierdzenie istnienia przeciwciał przeciwtarczycowych. Uznając pacjętkę za zdrową pod tym względem szukają przyczyny jej niepowodzeń gdzie indziej. Szczególnie ważne jest zatem wykonanie wszystkich niezbędnych badań, aby w 100% wykluczyć możliwe choroby tarczycy.

Niedoczynność tarczycy łączy się czasem z występowaniem Zespołu policystycznych jajników (PCOS).  Schorzenie związane jest też ze zwiększą częstotliwością pojawiania się cyst,  które mogą uniemożliwić zajście w ciążę. W przypadku nadczynności tarczycy pocieszający jest fakt, iż kobiety wyleczone z tej przypadłości mają tak samo niskie ryzyko poronienia jak kobiety, które nigdy nie chorowały.

Choroby tarczycy, zwłaszcza nie leczone, mają również ogromny wpływ na prawidłowy przebieg ciąży i zdrowie przyszłego potomstwa. Na szczęście nie jest prawdą, że kobiety chorujące na niedoczynność lub nadczynność tarczycy nie zachodzą w ciążę. Jednak samo zajście w ciążę nie gwarantuje jeszcze całkowitego sukcesu.

Badania przeprowadzone przez Society for Maternal – Fetal Medicine w styczniu 2001 r. dowodzą, iż kobiety z chorobami tarczycy, dużo częściej niż kobiety zdrowe, rodzą dzieci z różnymi wadami rozwojowymi np. wadami serca, upośledzeniem mózgu, rozszczepem wargi lub/i podniebienia, porażeniem mózgowym. Dzieci matek, które w czasie ciąży nie były leczone na niedoczynność tarczycy bardzo często mają dużo niższych iloraz inteligencji niż dzieci kobiet zdrowych lub tych, które podjęły prawidłowe leczenie w ciąży.

Co zrobić aby zmniejszyć ryzyko negatywnego oddziaływania chorób tarczycy na płód? Przede wszystkim zażywać leki w prawidłowej dawce i kontrolować poziom hormonów tarczycy tak często jak się da. Kontrola stężenia hormonów we krwi jest szczególnie ważna w I trymestrze ciąży. Badania należy wówczas wykonywać co miesiąc. Po 12 tyg. ciąży można wykonywać je rzadziej np. raz na trymestr. W każdym razie należy być pod kontrolą lekarza od samego początku, aż do zakończenia ciąży i nigdy nie przerywać leczenia!!

Ważne jest, aby zbadać poziom hormonów tarczycowych jak najwcześniej od momentu powzięcia wiadomości o ciąży. Najlepiej jest wykonać badanie już w 6 tygodniu ciąży (nie później jednak niż w 12 tyg.) i odpowiednio do otrzymanych wyników ustalić właściwą dawkę leków. Podkreślić należy, iż w ciąży, w skutek zmian hormonalnych zachodzących w organizmie kobiety, poziom hormonów tarczycowych wzrasta. Zmienia się on podczas całej ciąży kilkakrotnie dlatego tak ważne jest częste wykonywanie badań i dostosowywanie przez lekarza dawek leków odpowiednio do uzyskanych wyników. Bardzo istotne jest przyjmowanie leków (hormonów) na samym początku ciąży, gdyż do 12 tyg. ciąży płód nie jest w stanie sam wytworzyć hormonów tarczycy. Umiejętność tą nabywa dopiero po tym okresie. Na początku ciąży następuje zatem zwiększone zapotrzebowanie na hormony tarczycowe, gdyż matka musi je wytworzyć nie tylko dla siebie, ale również dla rozwijającego się w jej łonie płodu. W przypadku niedoczynności hormony tarczycowe muszą być uzupełniane z zewnątrz w postaci wspomnianych wyżej hormonów syntetycznych. Niektóre kobiety sądzą, iż podczas ciąży nie powinny zażywać żadnych farmaceutyków. W przypadków syntetycznych hormonów tarczycy to stwierdzenie nie ma racji bytu.

Nieco inaczej przedstawia się kwestia leczenia nadczynności tarczycy. Ponieważ leki przeciwtarczycowe przenikają przez łożysko stwarzają one zagrożenie dla zdrowia płodu. Dlatego ważne jest, aby kobieta zaszła w ciążę już po całkowitym wyleczeniu nadczynności. Jeśli jednak ciąża pojawi w trakcie leczenia nie należy go przerywać, bowiem dla płodu zagrożeniem są nie tylko leki przeciwtarczycowe, ale również sama choroba ciężarnej. Przerywanie ciąży w trakcie nadczynności tarczycy również jest przeciwwskazane m.in. dlatego, że zagraża znacznym nasileniem objawów choroby.

Nie można również stosować leczenia nadczynności jodem promieniotwórczym, ponieważ promieniowanie radioizotopu powodować może uszkodzenie płodu. W takiej sytuacji pozostaje tylko leczenie zachowawcze lekami przeciwtarczycowymi, jednak w takich dawkach, aby zwalczając chorobę matki, miały one jak najmniejszy wpływ na płód.

Po porodzie noworodek powinien być dokładnie zbadany, aby w razie stwierdzenia wola lub zaburzeń czynności tarczycy jak najszybciej podjąć leczenie. Ponieważ leki przeciwtarczycowe przenikają również do mleka matki, karmienie dziecka takim mlekiem może być niewskazane. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku niedoczynności tarczycy, bowiem przyjmowanie przez matkę hormonów tarczycy w niczym nie zagraża zdrowiu noworodka i nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią.

Zakończenie
Choroby tarczycy to nie tylko niedoczynność czy nadczynność. Istnieją również inne choroby związane z gruczołem tarczowym, które niestety, ze względu na ograniczenia techniczne, nie mogą być tutaj omówione. Najważniejsze jednak jest to, aby nie były one lekceważone ani przez przyszłe matki, ani przez lekarzy. Zaniedbanie leczenia może doprowadzić do tragicznych w skutkach wydarzeń, natomiast prawidłowa terapia często kończy się pomyślnym finałem, a do tego przecież wszyscy dążymy.


Autor: Skally

 

   
strona główna - nasze stowarzyszenie - nowości - artykuły - opowiadania - prezentacje - galeria - baza teleadresowa - baza leków - analizy - subskrypcja - forum - czat - członkowie stowarzyszenia - kontakt
copyright © mamo.tato 2003-2004
konto: zaloguj mt_cms v04.01.21.1